วันที่ธนาคารส่งหนังสือยึดบ้านมาให้ ฉันกำลังนั่งอยู่ในห้องประชุมที่เคยมีคนแย่งกันขอพบฉัน แต่คนแรกที่โทรมาไม่ใช่หุ้นส่วน ไม่ใช่ทนาย และไม่ใช่ภรรยาที่หายตัวไปพร้อมเงินก้อนสุดท้ายของครอบครัว
เป็นเสียงของเด็กผู้หญิงคนหนึ่งที่ถามว่า “ลุงคะ เดือนนี้หนูยังมีเงินจ่ายค่าเรียนอยู่ไหม”
ฉันกำกระดาษแจ้งหนี้แน่นจนขอบกระดาษบาดฝ่ามือ บริษัทฟู่ซูที่ฉันสร้างมากับมือกำลังจะล้ม บ้านถูกจำนอง รถถูกยึด บัญชีธนาคารเหลือเงินไม่ถึงค่าอาหารหนึ่งสัปดาห์ และหนี้ที่ยังค้างอยู่มีมากถึงแปดล้านหยวน
แต่เด็กคนนั้นยังไม่รู้เลยว่า คนที่เคยสัญญาว่าจะส่งเงินให้เธอเรียนจนจบมหาวิทยาลัย กำลังไม่มีแม้แต่บ้านให้กลับไปอยู่
สิบเอ็ดปีก่อน ฉันพบเธอครั้งแรกที่ตลาดข้างหมู่บ้าน
ตอนนั้นฉันยังไม่ใช่เจ้าของบริษัทใหญ่ เพียงเป็นชายหนุ่มที่กำลังเดินทางกลับจากการเจรจาธุรกิจแล้วรถเสียกลางทาง ใกล้ตลาดมีเด็กผู้หญิงตัวเล็ก ๆ นั่งอยู่ข้างตะกร้าผัก ผมของเธอถูกรวบลวก ๆ ใบหน้าเปื้อนดิน และมีสมุดการบ้านวางอยู่บนพื้นซีเมนต์
เธอเงยหน้าขึ้นเมื่อเห็นฉันเดินผ่าน
“พี่ชาย ซื้อผักหน่อยค่ะ ครึ่งกิโลหนึ่งหยวน”
ฉันมองตะกร้าของเธอ ผักกาดมีอยู่ไม่กี่กำ ใบเริ่มเหี่ยวเพราะแดด แต่เธอยังคงยิ้มราวกับกำลังขายของที่ดีที่สุดในตลาด
“ขายหมดแล้วจะทำอะไรต่อ”
“กลับไปทำการบ้านค่ะ พรุ่งนี้มีสอบ”
“ทำไมไม่ทำที่บ้าน”
เด็กหญิงก้มมองสมุด เธอใช้แขนเสื้อเช็ดรอยดินบนกระดาษแล้วตอบเบา ๆ “ที่บ้านไม่มีโต๊ะค่ะ พ่อบอกว่าถ้าหนูสอบได้ดี หนูจะได้ไม่ต้องขายผักไปตลอดชีวิต”
ฉันซื้อผักทั้งหมดในตะกร้า ทั้งที่ไม่รู้ด้วยซ้ำว่าจะเอาไปทำอะไร หลังจากนั้นจึงถามทางไปบ้านของเธอและพบว่าครอบครัวมีเพียงพ่อที่ป่วยเรื้อรังกับลูกสาววัยสิบขวบชื่อซูเหนียน
พ่อของเธอรับเงินจากฉันอย่างลังเล เขาไม่ขอมาก ขอเพียงค่าเทอมและหนังสือในแต่ละเดือน
“ผมไม่รู้ว่าจะตอบแทนคุณอย่างไร” เขาพูด
“ไม่ต้องตอบแทนผม แค่ให้เธอเรียนต่อ”
ฉันยื่นนิ้วก้อยให้ซูเหนียน “ถ้าเธอตั้งใจเรียน ลุงจะช่วยส่งเงินให้จนถึงมหาวิทยาลัย”
เด็กหญิงเกี่ยวก้อยกับฉันแน่นมาก นิ้วของเธอเย็นและหยาบจากการทำงาน แต่ดวงตากลับสว่างกว่าคนมากมายที่ฉันเคยพบในห้องประชุม
“หนูจะตั้งใจเรียนค่ะ”
ฉันไม่รู้เลยว่า คำสัญญาสั้น ๆ วันนั้นจะผูกชีวิตของเราเข้าด้วยกันนานกว่าสิบปี
ทุกเดือน ฉันโอนเงินให้เธอ แม้ช่วงแรกจะเป็นเงินไม่กี่ร้อยหยวน ต่อมาเมื่อธุรกิจเริ่มเติบโต ฉันเพิ่มเป็นค่าเช่าห้อง ค่าอาหาร ค่าเดินทาง และค่าเรียนพิเศษ แต่ละครั้งฉันมักเขียนข้อความสั้น ๆ ไปด้วยว่า “ตั้งใจเรียน อนาคตจะได้ดูแลตัวเอง”
ซูเหนียนไม่เคยเรียกร้องอะไร เธอมักตอบกลับด้วยรูปถ่ายสมุดคะแนนหรือภาพถ้วยรางวัลจากโรงเรียน พ่อของเธอจะส่งข้อความมาขอบคุณเสมอ จนกระทั่งวันหนึ่งข้อความเหล่านั้นหยุดลง
ฉันโทรไปถามจึงรู้ว่าพ่อของเธอเสียชีวิตแล้ว
ซูเหนียนอายุสิบหกปี ไม่มีญาติใกล้ชิดและกำลังจะถูกส่งไปอยู่กับคนรู้จักที่ต่างอำเภอ ฉันจึงจัดการค่าใช้จ่ายให้เธอเช่าห้องใกล้โรงเรียน แม้เธอจะยืนยันว่าไม่อยากเป็นภาระ
“ลุงไม่ได้เลี้ยงเธอเพราะสงสาร” ฉันบอก “ลุงแค่รักษาสัญญา”
หลังจากนั้นเธอเรียนหนักขึ้นกว่าเดิม จนสอบติดมหาวิทยาลัยชื่อดังด้านเศรษฐศาสตร์การเกษตร ทุกคนในหมู่บ้านพูดถึงเธอด้วยความภูมิใจ ส่วนฉันก็เฝ้ารอวันที่จะไปร่วมพิธีรับปริญญา
แต่ในวันที่ผลสอบออก บริษัทฟู่ซูของฉันกลับล้มลงในคืนเดียว
ปัญหาเริ่มจากโครงการคลังสินค้าและระบบขนส่งสินค้าเกษตรที่ฉันลงทุนร่วมกับรองประธานจางเว่ย เขาเป็นเพื่อนที่ทำงานกับฉันมานานสิบปีและเป็นคนดูแลการเงินทั้งหมด ตอนแรกตัวเลขทุกอย่างดูดี รายได้เพิ่มขึ้น หุ้นส่วนใหม่ทยอยเข้ามา และธนาคารอนุมัติวงเงินกู้โดยใช้บ้านของฉันกับโรงงานเก่าเป็นหลักประกัน
จากนั้นยอดขายเริ่มลดลงอย่างผิดปกติ สินค้าที่ควรส่งถึงลูกค้ากลับถูกตีกลับ เงินทุนหมุนเวียนหายไปทีละก้อน ผู้จัดการฝ่ายบัญชีบอกว่ามีใบสั่งซื้อจำนวนมากที่ไม่มีสินค้าจริงรองรับ แต่ทุกเอกสารมีตราประทับและลายเซ็นของฉัน
ฉันคิดว่าคงเป็นความผิดพลาด จนธนาคารส่งหนังสือทวงหนี้แปดล้านหยวนมาให้
วันเดียวกันนั้น จางเว่ยหายตัวไป และภรรยาของฉันก็ถอนเงินจากบัญชีร่วมทั้งหมดแล้วออกจากบ้านไปพร้อมกับลูกชาย
ฉันตามหาเธอหลายวัน แต่ได้รับเพียงข้อความสั้น ๆ ว่า “อย่ามาตามหา ฉันไม่อยากล้มไปพร้อมกับคุณ”
ในขณะที่ชีวิตของฉันพังลง ซูเหนียนกำลังเตรียมตัวสอบเข้ามหาวิทยาลัย
ฉันไปหาเธอที่บ้านเก่าซึ่งพ่อของเธอทิ้งไว้ให้ เธอเปิดประตูด้วยสีหน้าดีใจ เพราะคิดว่าฉันจะมาร่วมฉลองผลสอบ แต่รอยยิ้มก็หายไปทันทีเมื่อเห็นความเหนื่อยล้าบนใบหน้าของฉัน
“ลุงฟู่ เกิดอะไรขึ้นคะ”
ฉันไม่อยากเล่า แต่เธอก็เห็นเอกสารในมือฉันแล้ว
“บริษัทลุงล้มแล้ว บ้านก็ถูกจำนอง” ฉันตอบ “ตอนนี้เธอไม่ต้องรอเงินจากลุงอีกแล้ว”
เธอยืนนิ่งอยู่ครู่หนึ่ง ก่อนถามว่า “แล้วหนูจะเรียนต่อได้ไหมคะ”
คำถามนั้นทำให้ฉันเจ็บยิ่งกว่าการสูญเสียเงินทั้งหมด
“ถ้าฉันยังมีลมหายใจ เธอก็ต้องได้เรียน”
ฉันขายรถ ขายของสะสม และย้ายไปอยู่บ้านเก่าของครอบครัวที่ทิ้งร้างมานาน บ้านนั้นมีห้องว่างสองห้อง ผนังลอก น้ำประปาไหลบ้างไม่ไหลบ้าง และสวนหลังบ้านเต็มไปด้วยวัชพืช แต่ยังพอให้คนสองคนหลบฝนได้
ซูเหนียนย้ายมาอยู่กับฉันโดยไม่เต็มใจ เธอบอกว่าจะหางานทำและจะคืนเงินทุกหยวน แต่ฉันรู้ว่าเธอยังต้องเตรียมสอบและไม่มีทางทำงานหนักไปด้วยเรียนไปด้วยได้
วันแรกที่เธอมาถึง เธอมองห้องนอนเล็ก ๆ แล้วถามว่า “ลุงจะให้หนูนอนที่นี่จริง ๆ เหรอคะ”
“บ้านเก่าของลุงมีสองห้อง ห้องนี้เป็นของเธอ”
“เมื่อก่อนลุงอยู่บ้านหลังใหญ่กว่านี้ไม่ใช่เหรอ”
“คนเราอยู่บ้านใหญ่ได้ แต่ก็ยังถูกทิ้งให้อยู่คนเดียวได้เหมือนกัน”
เธอไม่ตอบ เพียงวางกระเป๋าใบเก่าลงข้างเตียง
วันต่อมา ฉันปลุกเธอตอนหกโมงเช้า ทำอาหารเช้าอย่างง่าย แล้ววางข้อสอบไว้บนโต๊ะ
“กินเสร็จแล้วทำข้อสอบ”
ซูเหนียนมองฉันเหมือนมองคนเสียสติ “หนูเพิ่งย้ายมาเมื่อวาน วันนี้ลุงก็จะบังคับหนูแล้วหรือคะ”
“การสอบเข้ามหาวิทยาลัยเหลือเวลาไม่มาก”
“ลุงคิดว่าหนูไม่อยากเรียนหรือ หนูทำคะแนนได้แค่ร้อยห้าสิบ ลุงจะให้หนูทำอย่างไร”
ฉันเห็นเธอกำมือแน่น เธอโกรธ แต่ใต้ความโกรธนั้นมีความกลัวอยู่เต็มไปหมด
ในบ้านเดิม เธอเคยเป็นเด็กเรียนดี เพราะมีครูคอยชมและเพื่อนคอยช่วย แต่หลังจากพ่อเสีย เธอต้องทำงานขายผักทุกเย็น นอนดึก และขาดเรียนหลายครั้ง คะแนนจึงตกลงเรื่อย ๆ จนเธอเริ่มเชื่อว่าตัวเองไม่มีทางสอบติดอีกแล้ว
“คะแนนร้อยห้าสิบไม่ใช่ตัวตนของเธอ” ฉันบอก
“แต่เป็นความจริง”
“ความจริงวันนี้ไม่จำเป็นต้องเป็นความจริงตลอดชีวิต”
เธอหัวเราะอย่างขมขื่น “ลุงพูดเหมือนคนในโฆษณาเลยค่ะ ตอนนี้บริษัทลุงล้ม บ้านถูกจำนอง และลุงยังไม่มีเงินซื้อผัก แล้วลุงจะสอนอะไรหนูได้”
ฉันไม่ได้ตอบทันที เพราะคำพูดของเธอแทงถูกจุด ฉันเคยเป็นคนที่เชื่อว่าตัวเลขทุกอย่างแก้ไขได้ หากมีเงิน มีคน และมีเวลา แต่ตอนนี้สิ่งเหล่านั้นไม่เหลือแล้ว
ฉันจึงวางปากกาลงตรงหน้าเธอ
“ลุงอาจสอนวิชาทั้งหมดไม่ได้ แต่ลุงสอนให้เธอไม่ยอมแพ้ได้”
“ลุงมีสิทธิ์อะไร”
“ในวันที่พ่อเธอเสีย เขาฝากเธอไว้กับลุง ตั้งแต่วันนี้ลุงจะเป็นคนดูแลชีวิตเธอ จนกว่าเธอจะดูแลตัวเองได้”
“หนูไม่ใช่เด็กแล้ว”
“ถ้าอย่างนั้นก็พิสูจน์ด้วยการรับผิดชอบอนาคตของตัวเอง”
เธอลุกหนี แต่ฉันเห็นว่าเธอหยิบข้อสอบติดมือไปด้วย
ช่วงแรกการเรียนของเราเป็นเหมือนการทำสงคราม ซูเหนียนทำโจทย์คณิตศาสตร์ไม่ถึงสิบข้อก็โยนดินสอทิ้ง เธอจำสูตรไม่ได้ อ่านโจทย์แล้วตีความผิด และมักหลับคาหนังสือเพราะต้องตื่นไปช่วยขายผักในตลาด
ฉันใช้เงินที่เหลือจ้างครูพิเศษไม่ได้ จึงต้องสอนจากหนังสือเก่าและคลิปเรียนฟรีในโทรศัพท์เครื่องเก่า ทุกครั้งที่เธอทำผิด ฉันให้เธออธิบายว่าผิดตรงไหน ไม่ใช่เพียงจำคำตอบ
คืนหนึ่งเธอฉีกกระดาษข้อสอบแล้วร้องไห้
“หนูทำไม่ได้ หนูไม่มีทางทำได้ คนอื่นเริ่มเตรียมตัวตั้งแต่ปีที่แล้ว แต่หนูเพิ่งมารู้ว่าตัวเองไม่รู้อะไรเลย”
ฉันนั่งลงข้างเธอ ไม่ได้บอกว่าไม่เป็นไร เพราะมันเป็นไรจริง ๆ
“เธอไม่ต้องชนะคนอื่นในคืนนี้ แค่ชนะตัวเองเมื่อวานก็พอ”
“ถ้าสุดท้ายหนูสอบไม่ติดล่ะคะ”
“งั้นเราจะหาทางใหม่ แต่เธอต้องเป็นคนเลือก ไม่ใช่ปล่อยให้ความกลัวเลือกแทน”
เช้าวันถัดมา เธอกลับมานั่งทำข้อสอบเอง
เพื่อหาเงินใช้ ฉันไปรับจ้างในฟาร์มผักของลุงเฉิน เจ้าของโรงเรือนที่อยู่หลังหมู่บ้าน งานหนักและได้เงินวันละแปดสิบหยวน แต่ก็ดีกว่านั่งรอให้หนี้หายไปเอง ซูเหนียนหัวเราะเมื่อเห็นฉันถือจอบอย่างเก้ ๆ กัง ๆ
“ลุงเคยขึ้นปกนิตยสารธุรกิจนะคะ”
“รูปบนปกกินแทนข้าวไม่ได้”
“ลุงจับจอบผิดด้านแล้วค่ะ”
“ลุงเคยทำงานกับตัวเลข ไม่เคยทำงานกับดิน”
เธอเดินเข้ามาจับมือฉัน ปรับท่าทางให้ถูกต้อง และสอนวิธีพรวนดินตั้งแต่เด็ก พื้นดินที่แข็งกระด้างค่อย ๆ เปิดออกใต้ปลายจอบ เราปลูกผักด้วยกันในสวนหลังบ้านเพื่อประหยัดค่าอาหาร
ในเวลานั้น ฉันเริ่มสังเกตว่าซูเหนียนไม่ได้มีดีแค่ความขยัน เธอมองเห็นรายละเอียดเล็ก ๆ ที่คนอื่นมองข้าม เธอจดว่าผักชนิดใดขายดีในวันไหน อุณหภูมิมีผลต่อการเน่าเสียอย่างไร และทำไมร้านอาหารบางร้านถึงยอมจ่ายแพงกว่าตลาดทั่วไป
คืนหนึ่ง เธอวาดตารางลงบนกระดาษเก่าแล้วพูดว่า “ถ้าเรารู้ว่าร้านไหนต้องการผักเท่าไร ก็ไม่ต้องปลูกเกิน และไม่ต้องทิ้งของที่ขายไม่หมด”
ฉันมองตัวเลขในกระดาษ เธอใช้วิธีง่ายมาก แต่กลับแม่นยำกว่ารายงานบางฉบับของบริษัทฉัน
“เธอคิดเรื่องนี้มานานแล้วหรือ”
“หนูเห็นผักของชาวบ้านถูกทิ้งทุกวันค่ะ ถ้าขายไม่ทันก็ไม่มีค่า แต่ร้านอาหารก็ต้องสั่งของใหม่ทุกเช้า หนูคิดว่าถ้าจัดการดี ๆ น่าจะช่วยทั้งสองฝ่ายได้”
ฉันขออ่านสมุดของเธอ ตั้งแต่วันนั้นเธอเริ่มเขียนแบบจำลองการพยากรณ์ความต้องการสินค้าเกษตรด้วยภาษาที่เข้าใจง่าย แม้ยังไม่สมบูรณ์ แต่แนวคิดมีความเป็นระบบกว่าที่ฉันคาดไว้มาก
ฉันแนะนำให้เธอส่งงานเข้าประกวดของมหาวิทยาลัยโดยไม่เปิดเผยชื่อ เธอลังเลอยู่หลายวันก่อนยอมส่ง
สองสัปดาห์ต่อมา ชื่อผลงานของเธอได้รับการคัดเลือกให้เข้ารอบ และมีอาจารย์จากสถาบันวิจัยแห่งหนึ่งต้องการพบผู้เขียน
ซูเหนียนปฏิเสธทันที
“ยังไม่เสร็จค่ะ หนูไม่อยากเอางานที่ยังไม่ดีพอไปให้คนอื่นดู”
“การซ่อนงานไว้ไม่ได้ทำให้มันดีขึ้น”
“แต่ถ้าคนอื่นรู้ว่าหนูเป็นใคร แล้วเห็นว่าหนูมาจากหมู่บ้านเล็ก ๆ เขาจะคิดว่าลุงเป็นคนทำให้หรือเปล่าคะ”
ฉันเพิ่งเข้าใจว่า ตลอดหลายปีที่ผ่านมา เธอไม่ได้กลัวความล้มเหลวเท่านั้น เธอยังกลัวว่าทุกความสำเร็จของตัวเองจะถูกคนอื่นมองว่าเป็นผลจากเงินของฉัน
“เธอไม่จำเป็นต้องพิสูจน์ว่าไม่เคยได้รับความช่วยเหลือ” ฉันพูด “แค่พิสูจน์ว่าเธอใช้โอกาสนั้นสร้างอะไรขึ้นมาก็พอ”
เธอยังไม่ยอมพบอาจารย์ แต่เริ่มปรับปรุงแบบจำลองทุกคืน
ในเวลาเดียวกัน ฉันเริ่มตรวจสอบเอกสารของบริษัทอย่างจริงจัง ทนายพบว่าบริษัทคู่ค้าที่รับซื้อสินค้าจากฟู่ซูหลายแห่งมีกรรมการเป็นญาติของจางเว่ย บัญชีเหล่านั้นสร้างยอดขายปลอมเพื่อให้ธนาคารปล่อยเงินกู้ จากนั้นเงินถูกโอนไปยังบริษัทนอกระบบทีละก้อน
ปัญหาคือเอกสารอนุมัติทุกฉบับมีลายเซ็นของฉัน และระบบคอมพิวเตอร์แสดงว่าฉันเป็นผู้สั่งการ
ฉันเริ่มสงสัยว่าจางเว่ยอาจไม่ได้ทำคนเดียว แต่ไม่เข้าใจว่าภรรยาของฉันเกี่ยวข้องด้วยหรือไม่ เธอเป็นคนแนะนำให้ฉันไว้ใจจางเว่ย และเป็นผู้ถือหุ้นรายย่อยของบริษัท
วันหนึ่งฉันได้รับแฟลชไดรฟ์จากผู้จัดการบัญชีที่ลาออก เขาบอกว่าจางเว่ยเคยสั่งให้เขาลบไฟล์การขนส่งบางส่วน แต่เขาเก็บสำเนาไว้เพราะกลัวถูกโยนความผิด
ในแฟลชไดรฟ์มีไฟล์บันทึกการประชุมและตารางโอนเงินหลายรายการ หนึ่งในนั้นเป็นเงินแปดแสนหยวนที่ถูกโอนไปยังบัญชีของภรรยาฉันก่อนบริษัทล้มเพียงสามวัน
ฉันโทรหาเธอ เธอไม่รับ แต่ส่งข้อความกลับมาว่า “ฉันไม่ได้อยากทำร้ายคุณ ฉันแค่ไม่อยากให้ลูกไม่มีอนาคต”
ฉันนั่งเงียบอยู่นาน ซูเหนียนเห็นสีหน้าฉันจึงไม่ถามทันที เธอเพียงวางชามข้าวต้มลงตรงหน้า
“กินก่อนค่ะ ลุงยังต้องตรวจเอกสารต่อ”
“ถ้าคนในครอบครัวหักหลังกัน เธอคิดว่าควรให้อภัยไหม”
“ขึ้นอยู่กับว่าเขาขอโทษเพราะเสียใจ หรือเพราะถูกจับได้ค่ะ”
คำตอบของเธอทำให้ฉันเงยหน้า
เธอพูดต่อ “การให้อภัยไม่ได้แปลว่าต้องมอบกุญแจบ้านให้เขาอีกครั้ง”
ฉันเก็บประโยคนั้นไว้ในใจ
หลายวันต่อมา ซูเหนียนเข้าสอบ เธอออกจากห้องสอบด้วยสีหน้าเหนื่อยล้าแต่ไม่ร้องไห้ เธอบอกว่าทำได้เท่าที่ทำได้ แล้วกลับไปช่วยฉันจัดเอกสาร
ผลสอบออกมา เธอได้คะแนนเกือบเจ็ดร้อย คะแนนนั้นสูงพอให้เธอเลือกมหาวิทยาลัยชั้นนำได้หลายแห่ง
เพื่อนบ้านมาร่วมแสดงความยินดี แต่บางคนกลับพูดว่า “ก็มีคนรวยส่งเสียมาตั้งสิบเอ็ดปี จะสอบได้ดีก็ไม่แปลก”
ซูเหนียนหน้าซีด เธอวางใบผลสอบลงบนโต๊ะแล้วเดินออกไป
ฉันตามเธอไปที่สวนหลังบ้าน
“อย่าไปฟังพวกเขา”
“แต่เขาพูดถูกบางส่วนค่ะ ถ้าไม่มีลุง หนูคงไม่ได้เรียน”
“นั่นไม่ได้ทำให้คะแนนของเธอเป็นของลุง”
เธอหันกลับมา ดวงตาแดงก่ำ “แล้วถ้าหนูไม่มีลุงล่ะคะ หนูยังจะเป็นคนเดิมไหม”
ฉันตอบไม่ได้ในทันที เพราะความจริงคือความช่วยเหลือของฉันเปลี่ยนเส้นทางชีวิตเธอ แต่ฉันก็รู้ว่าคนที่อดทนอ่านหนังสือจนเช้า คนที่ยอมทำข้อสอบซ้ำหลายร้อยข้อ และคนที่สร้างแบบจำลองจากกระดาษเก่า ล้วนเป็นตัวเธอเอง
“เธออาจไม่ใช่คนเดิม” ฉันพูดในที่สุด “แต่เธอก็ไม่ใช่หนี้ของลุง เธอมีสิทธิ์เป็นตัวเอง”
คืนนั้นเธอเปิดคอมพิวเตอร์เก่าของฉันเพื่อแก้แบบจำลองต่อ เธอสังเกตว่าข้อมูลราคาผักในระบบของฟู่ซูมีบางส่วนตรงกับไฟล์บัญชีที่ฉันกำลังตรวจสอบ เธอขอดูเอกสารทั้งหมด
“ลุงคะ บริษัทที่ซื้อสินค้าแต่ไม่เคยรับของจริง ใช้ข้อมูลความต้องการสินค้าแบบเดียวกับที่ฟู่ซูใช้หรือเปล่า”
ฉันเปิดไฟล์ให้เธอ เธอเปรียบเทียบวันที่และปริมาณอย่างรวดเร็ว แล้วชี้ไปที่รายการหนึ่ง
“ตรงนี้ค่ะ คำสั่งซื้อระบุว่าร้านอาหารสามแห่งต้องการผักชนิดเดียวกันในปริมาณเท่ากันทุกสัปดาห์ แต่ร้านหนึ่งปิดกิจการไปก่อนหน้านั้นแล้ว”
ฉันตรวจซ้ำและพบว่ามีรายการลักษณะเดียวกันอีกหลายสิบรายการ
ซูเหนียนไม่ได้แค่พบความผิดปกติ เธอยังเห็นว่าข้อมูลปลอมถูกสร้างจากบัญชีผู้ใช้ที่ไม่ใช่ของจางเว่ย แต่เป็นบัญชีสำรองของฝ่ายบริหาร ซึ่งมีการเข้าสู่ระบบในช่วงเวลาที่ฉันอยู่ต่างประเทศ
“ถ้าลุงไม่ได้เป็นคนทำ แล้วใครใช้รหัสของลุงคะ”
ฉันนึกถึงภรรยา เธอเคยขอรหัสผ่านเพื่อดูรายงานบริษัท และเป็นคนเดียวที่รู้ว่าฉันเก็บกุญแจสำรองของห้องเซิร์ฟเวอร์ไว้ที่ใด
ทนายส่งข้อมูลให้ตำรวจและยื่นคำร้องขอคุ้มครองทรัพย์สินที่เหลืออยู่ การดำเนินคดีไม่ได้รวดเร็วอย่างในละคร ธนาคารยังคงเรียกหนี้ เจ้าหนี้บางรายมาด่าถึงหน้าบ้าน และฉันต้องขายโรงงานเก่าเพื่อชำระบางส่วน
จางเว่ยถูกพบในเมืองอื่นหลังจากพยายามถอนเงินจากบัญชีบริษัท เขาปฏิเสธทุกอย่างในตอนแรก แต่หลักฐานจากธนาคาร กล้องวงจรปิด และไฟล์สำรองทำให้เขาเริ่มพูดความจริงทีละน้อย
เขายอมรับว่าเป็นคนสร้างบริษัทผีและโอนเงินออกไป แต่บอกว่าภรรยาของฉันรู้เรื่อง เธอไม่ได้วางแผนทั้งหมด เพียงช่วยนำเงินบางส่วนออกไปเพื่อป้องกันไม่ให้ฉันล้มละลายพร้อมกับบริษัท
เมื่อฉันได้พบเธออีกครั้ง เธออยู่ในห้องเช่าเล็ก ๆ กับลูกชาย เธอดูแก่ลงมากกว่าที่ฉันจำได้
“เงินแปดแสนอยู่ไหน” ฉันถาม
“ฉันใช้หนี้ค่ารักษาพยาบาลของลูก และเก็บไว้อีกส่วนเพื่อเริ่มต้นใหม่”
“เริ่มต้นใหม่โดยทิ้งฉันไว้กับหนี้ทั้งหมดหรือ”
เธอก้มหน้า “ฉันกลัว ฉันเห็นคุณเอาแต่เชื่อจางเว่ย เห็นบริษัทกำลังจะล้ม แต่คุณไม่ยอมฟังใคร ฉันคิดว่าถ้าเก็บเงินไว้ ลูกจะยังมีอนาคต”
“แล้วอนาคตของฉันล่ะ”
เธอเงียบไปนานก่อนพูดว่า “ฉันไม่คิดว่าคุณจะให้อภัยฉัน”
“ฉันยังไม่รู้ว่าตัวเองให้อภัยได้หรือไม่ แต่ฉันจะไม่โกหกศาลเพื่อช่วยคุณ”
เธอพยักหน้า เงินส่วนหนึ่งถูกนำมาคืนตามกระบวนการ และเธอยอมรับผิดชอบต่อการปกปิดข้อมูล แม้จะไม่ได้เป็นผู้วางแผนหลัก ความสัมพันธ์ของเราจบลงโดยไม่มีการทะเลาะครั้งใหญ่ มีเพียงเอกสารหย่าและการตกลงให้เธอดูแลลูกชายต่อไป
ฉันสูญเสียบ้านหลังใหญ่ บริษัท และชีวิตที่เคยคิดว่าจะคงอยู่ตลอดไป แต่หลักฐานของซูเหนียนช่วยพิสูจน์ว่าฉันไม่ได้เป็นผู้สร้างบัญชีปลอมทั้งหมด หากไม่มีเธอ ฉันอาจต้องรับโทษในสิ่งที่ไม่ได้ทำและคงไม่มีโอกาสเริ่มต้นใหม่
หลังจากสอบติดมหาวิทยาลัย ซูเหนียนปฏิเสธทุนพิเศษที่ระบุชื่อฉันเป็นผู้สนับสนุน เธอบอกว่าจะรับทุนจากมหาวิทยาลัยตามผลการเรียน และทำงานพิเศษในห้องวิจัยเพื่อจ่ายค่าใช้จ่ายส่วนตัว
ฉันไม่เห็นด้วย
“ลุงยังช่วยเธอได้”
“หนูรู้ค่ะ แต่ครั้งนี้หนูอยากเลือกเอง”
“เธอโกรธลุงหรือ”
“ไม่ค่ะ หนูแค่ไม่อยากให้ความสัมพันธ์ของเรามีแต่คนหนึ่งให้กับอีกคนหนึ่งรับ”
ฉันนิ่งไป แล้วนึกถึงเด็กหญิงที่เคยเกี่ยวก้อยกับฉันข้างแผงผัก เธอเติบโตจนรู้ว่าการพึ่งพาใครไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่การยอมให้ความช่วยเหลือกลายเป็นโซ่ตรวนต่างหากที่ต้องระวัง
ซูเหนียนจึงเสนอว่า เราควรเริ่มธุรกิจเล็ก ๆ จากแบบจำลองที่เธอสร้างขึ้น ใช้ข้อมูลจากเกษตรกรในหมู่บ้านเพื่อช่วยวางแผนการปลูกและเชื่อมต่อกับร้านอาหาร โดยไม่ต้องสร้างคลังสินค้าใหญ่หรือกู้เงินเกินตัว
ฉันนำประสบการณ์ด้านการจัดการที่ยังเหลืออยู่มาช่วย ส่วนเธอดูแลการวิเคราะห์ข้อมูลและติดต่อมหาวิทยาลัย เราเริ่มจากเกษตรกรเพียงสิบสองครอบครัว และใช้ห้องเก็บของเก่าหลังบ้านเป็นสำนักงาน
เดือนแรกแทบไม่มีรายได้ เดือนที่สองเราขาดทุน เดือนที่สามมีร้านอาหารห้าแห่งตกลงซื้อผักตามแผนการส่งของ ซูเหนียนไม่ได้ร่ำรวยในทันที แต่เกษตรกรเริ่มทิ้งผักน้อยลง และมีเงินพอส่งลูกไปโรงเรียนมากขึ้น
เมื่อมีนักลงทุนมาขอซื้อกิจการ เธอถามฉันว่าควรรับหรือไม่
“ถ้าเขาให้เงินมาก เราจะขยายได้เร็ว”
“แล้วเงื่อนไขล่ะ”
เธอส่งสัญญาให้ฉันอ่าน นักลงทุนต้องการควบคุมข้อมูลทั้งหมดและให้เธอเซ็นอนุมัติการเงินโดยไม่มีสิทธิ์ตรวจสอบบัญชี
ฉันฉีกข้อเสนอนั้นทิ้ง
“เงินมากไม่ช่วยอะไร ถ้าเราต้องขายสิทธิ์ตัดสินใจให้คนอื่น”
ซูเหนียนยิ้ม “คราวนี้ลุงเรียนรู้เร็วขึ้นแล้วนะคะ”
“เพราะมีครูดี”
หลายปีต่อมา บริษัทเล็ก ๆ ของเราขยายตัวอย่างช้า ๆ แต่มั่นคง ซูเหนียนเรียนจบและทำงานวิจัยต่อ เธอไม่ได้กลับมาเป็นผู้บริหารที่สวมชุดราคาแพงเหมือนคนในนิตยสาร เธอยังคงชอบรองเท้าผ้าใบคู่เดิมและมักลงพื้นที่คุยกับเกษตรกรด้วยตัวเอง
ส่วนฉันไม่เคยสร้างบริษัทใหญ่เท่าฟู่ซูอีก แต่ก็ไม่ต้องการแล้ว หนี้แปดล้านได้รับการชำระทีละส่วน ทรัพย์สินที่เหลือถูกจัดการตามกฎหมาย จางเว่ยได้รับโทษจากการฉ้อโกงและการยักยอก ส่วนภรรยาของฉันย้ายไปอยู่ต่างเมืองกับลูกชาย เราพูดคุยกันเฉพาะเรื่องลูก และไม่พยายามเรียกสิ่งที่พังไปแล้วกลับคืนมา
วันรับปริญญาของซูเหนียน ฉันไปถึงมหาวิทยาลัยพร้อมช่อดอกไม้ธรรมดา ๆ เธอเดินมาหาฉันหลังถ่ายรูปกับเพื่อนแล้วเอ่ยว่า
“ลุงจำได้ไหมคะ ว่าครั้งแรกที่เราเจอกัน ลุงซื้อผักทั้งหมดจากหนู”
“จำได้ ผักเหี่ยวมาก”
“แต่ลุงก็ซื้อ”
“เพราะเธอบอกว่าจะกลับไปทำการบ้าน”
เธอหัวเราะแล้วส่งซองเอกสารให้ฉัน ข้างในเป็นใบรับรองการจดทะเบียนโครงการใหม่ของเรา และเอกสารแต่งตั้งฉันเป็นที่ปรึกษากิตติมศักดิ์โดยไม่มีเงินเดือน
“หนูไม่มีเงินจ่ายค่าจ้างให้ลุงค่ะ”
“ดีแล้ว ลุงจะได้มีเหตุผลไปหาเธอบ่อย ๆ”
ก่อนกลับ เธอพาฉันไปยังสวนเล็ก ๆ หลังศูนย์วิจัย ที่นั่นมีแปลงผักกาดเรียงเป็นระเบียบ เธอเด็ดใบหนึ่งขึ้นมาแล้วยื่นให้ฉัน
“คราวนี้ลุงซื้อเท่าไรคะ”
ฉันมองเด็กหญิงที่เคยนั่งขายผักอยู่ข้างถนน วันนี้เธอยืนอยู่ตรงหน้าฉันในฐานะนักวิจัยและผู้ก่อตั้งโครงการที่ช่วยคนทั้งหมู่บ้าน แต่ในสายตายังมีแววเดิมอยู่ แววของคนที่ไม่ยอมปล่อยให้ความยากจนกำหนดอนาคต
“ทั้งแปลง” ฉันตอบ
เธอส่ายหน้า “ไม่ขายค่ะ ให้ลุงฟรีหนึ่งกำ”
ฉันรับผักจากมือเธอ แล้วนึกได้ว่าครั้งหนึ่งฉันเคยคิดว่าตัวเองเป็นคนมอบชีวิตใหม่ให้เด็กคนหนึ่ง แต่ความจริงแล้ว ซูเหนียนต่างหากที่ช่วยให้ฉันลุกขึ้นจากวันที่ทุกอย่างพังลง
คืนนั้น ฉันวางผักกำเล็ก ๆ ไว้บนโต๊ะทำงาน ข้าง ๆ กับรูปถ่ายเก่าของเด็กหญิงที่นั่งทำการบ้านบนพื้นซีเมนต์
ใบผักยังมีดินติดอยู่เล็กน้อย แต่คราวนี้ไม่มีใครต้องนั่งขายมันเพื่อแลกกับค่าเรียนอีกแล้ว