คืนที่ฉันถูกส่งตัวไปเป็นเจ้าสาว ป้าสะใภ้บอกกับฉันว่าอย่าทำให้ครอบครัวขายหน้า แล้วผลักฉันเข้าไปในบ้านของชายแปลกหน้าพร้อมแป้งปลาสองถุงเป็นสินสอด
ฉันยังไม่ทันได้วางห่อผ้าลงบนพื้น ประตูไม้ก็ถูกลงกลอนจากด้านนอก เสียงหัวเราะของคนในหมู่บ้านค่อย ๆ ห่างออกไป เหลือเพียงเสียงชายคนหนึ่งเดินลากขาอยู่ในความมืด
“อย่าเข้ามาใกล้ฉัน” ฉันคว้าทัพพีขึ้นมาป้องกันตัว “ถ้าคุณคิดจะทำอะไร ฉันจะตายให้ดูตรงนี้”
ชายคนนั้นหยุดอยู่ใต้แสงตะเกียง เขาผอมสูง ใบหน้าซีด และใช้ไม้เท้าพยุงตัว ขาข้างหนึ่งแข็งเกร็งจนเดินไม่ถนัด แต่ดวงตากลับนิ่งกว่าคนที่มาส่งฉันเสียอีก
“วางของลงเถอะ” เขาพูดเบา ๆ “ฉันไม่ได้ซื้อเธอมา และจะไม่บังคับเธอทำอะไรทั้งนั้น”
ฉันกำทัพพีแน่นกว่าเดิม “ถ้าอย่างนั้นทำไมพวกเขาถึงส่งฉันมาที่นี่”
เขามองไปยังประตู ก่อนตอบว่า “เพราะทุกคนคิดว่าคนที่ไม่มีพ่อแม่คอยปกป้อง จะเอาไปทิ้งไว้ที่ไหนก็ได้”
ชื่อของเขาคือโจวต้าซุ่ย ส่วนฉันชื่อเสี่ยวหม่าน อายุยี่สิบแปดปี และถูกเรียกว่าเป็นภาระของญาติมาตั้งแต่พ่อแม่เสียชีวิตเมื่อสิบปีก่อน
พ่อกับแม่จากไปในฤดูหนาวปีหนึ่ง ทิ้งบ้านดินสองหลัง ยุ้งข้าวเก่า และที่นาสามหมู่ไว้ให้ฉัน แต่ลุงกับป้าบอกว่าฉันยังเด็กเกินกว่าจะดูแลทรัพย์สินเอง พวกเขาจึงรับฉันมาอยู่ด้วย โดยสัญญาว่าจะเก็บที่ดินไว้ให้จนฉันแต่งงาน
คำสัญญานั้นไม่เคยมีลายลักษณ์อักษร
ตลอดสิบปี ฉันทำงานทุกอย่างในบ้าน ตั้งแต่ตักน้ำ ผ่าฟืน เกี่ยวข้าว ไปจนถึงแบกหินจากเหมืองแทนลูกชายของป้า ในวันที่อากาศหนาวจัด พวกเขาเคยให้ฉันคุกเข่าข้างบ่อน้ำที่กลายเป็นน้ำแข็ง เพราะฉันทำถ้วยชามแตกหนึ่งใบ ขณะที่ลูกสาวของพวกเขานั่งกินข้าวอยู่ข้างเตาไฟ
ตอนพวกเขาพูดว่าจะแต่งฉันออกไป ฉันคิดว่าตัวเองคงได้เป็นอิสระเสียที
แต่สิ่งที่เรียกว่าสินสอดกลับมีเพียงแป้งปลาสองถุง ไม่มีผ้าห่ม ไม่มีเสื้อผ้า ไม่มีเงินแม้แต่เหรียญเดียว ป้าบอกกับชาวบ้านว่าฉันอายุมากแล้ว ไม่มีใครอยากรับ และการได้เข้าไปอยู่บ้านโจวต้าซุ่ยถือเป็นบุญของฉัน
ก่อนจากกัน ป้ายังพูดต่อหน้าทุกคนว่า
“อย่าลืมบุญคุณที่บ้านนี้เลี้ยงดูเธอมาสิบปี ค่าอาหาร เสื้อผ้า และข้าวของทั้งหมดรวมกันสองร้อยหยวน พอสามีเธอขายปลาได้เงิน ก็เอามาคืนเราเสีย”
ฉันไม่ได้ตอบโต้ เพราะรู้ว่าต่อให้พูดอะไร พวกเขาก็จะหาว่าฉันเนรคุณอยู่ดี
โจวต้าซุ่ยทำอาหารให้ฉันหนึ่งชาม เป็นข้าวต้มร้อน ๆ ใส่ผักดองกับไข่ฟองเดียว เขาเลื่อนชามมาให้โดยไม่ถามว่าฉันจะอยู่ต่อหรือไม่
“ถ้าไม่อยากอยู่ พรุ่งนี้เช้าก็ไปได้” เขาบอก “บ้านหลังนี้ไม่ได้ขังเธอ”
“ฉันจะไปที่ไหน” ฉันหัวเราะอย่างขมขื่น “พ่อแม่ตายไปนานแล้ว ที่ไหนก็เหมือนกันหมด”
เขาไม่ถามเรื่องอดีตอีก เพียงหันไปเติมฟืนให้เตา แล้วนั่งเงียบ ๆ อยู่อีกมุมหนึ่งของห้อง
คืนนั้นฉันนอนบนเสื่อเก่าใกล้ประตู ส่วนเขานอนบนเตียงไม้ที่ชำรุด ฉันไม่ไว้ใจเขา แต่ก็ไม่รู้ว่าความเงียบของเขาทำให้ฉันหวาดกลัวน้อยลงตั้งแต่เมื่อไร
เช้าวันต่อมา ฉันตื่นเพราะเสียงน้ำหยดจากหลังบ้าน เมื่อเปิดประตูออกไป ฉันก็เห็นสิ่งที่ทำให้ลืมความเหนื่อยทั้งหมด
บ่อน้ำสามฉุ่นที่แห้งขอดมานานหลายปี กลับเต็มไปด้วยปลาตัวเล็กนับร้อยตัว พวกมันแหวกว่ายอยู่ในน้ำใสจนมองเห็นก้นบ่อ
“เมื่อคืนยังไม่มีปลาเลย” โจวต้าซุ่ยเดินตามออกมา “เธอทำอะไร”
ฉันนึกถึงตอนกลางคืนที่ตัวเองเทน้ำล้างเท้าลงตรงขอบบ่อ จึงตอบไปตามจริงว่า “ฉันแค่เทน้ำลงไป”
เขามองฉันอยู่นาน ก่อนก้มลงตักน้ำขึ้นมาดู น้ำในถังไม่มีสิ่งผิดปกติ แต่นับจากวันนั้น ปลาในบ่อก็เพิ่มขึ้นทุกเช้า และโตเร็วเกินกว่าปลาธรรมดา
ตอนแรกเราคิดว่าเป็นเรื่องบังเอิญ จนกระทั่งโจวต้าซุ่ยตักน้ำที่ทิ้งไว้ในห้องเก็บผักลงบ่อ ปลาที่อยู่ในนั้นโตขึ้นเกือบหนึ่งชั่งภายในคืนเดียว
ฉันลองเปลี่ยนภาชนะ น้ำจากโอ่งใหญ่ไม่ทำให้ปลาโต น้ำจากลำธารก็ไม่เกิดอะไรขึ้น มีเพียงน้ำที่ปิดฝาทิ้งไว้ในห้องใต้ดินข้ามคืนเท่านั้นที่ทำให้ปลาเติบโตอย่างรวดเร็ว
โจวต้าซุ่ยเรียกมันว่า “น้ำจากผืนดิน” เพราะไม่มีใครอธิบายได้ว่ามันมาจากไหน ฉันไม่สนใจว่ามันเป็นปาฏิหาริย์หรือความลับของธรรมชาติ สิ่งเดียวที่ฉันรู้คือ ถ้าเราเก็บเรื่องนี้ไว้ดี ๆ เราอาจไม่ต้องใช้ชีวิตอย่างถูกคนอื่นเหยียบย่ำอีก
เราขุดร่องระบายน้ำเล็ก ๆ รอบบ่อ ทำฝาปิดไม้ และตกลงกันว่าจะขายปลาเพียงบางส่วน เพื่อไม่ให้คนในหมู่บ้านสงสัย ต้าซุ่ยใช้รถเข็นเก่าของลุงหวังไปยังตลาดในอำเภอ ส่วนฉันคอยดูบ่ออยู่ที่บ้าน
ปลาชุดแรกหนักเกือบสามร้อยจิน พ่อค้ารับซื้อในราคาสูงสุดเพราะเนื้อแน่นและสดกว่าปลาจากที่อื่น เขาจ่ายเงินให้เรากว่าสี่ร้อยหยวน
ฉันนับธนบัตรซ้ำถึงสามรอบ มือสั่นจนแทบทำเงินหล่น
“เราไม่ต้องคืนเงินสองร้อยหยวนให้บ้านป้าแล้ว” ต้าซุ่ยพูด
“ไม่” ฉันเก็บเงินใส่กล่องเหล็ก “เงินก้อนนี้ไม่ใช่ค่าอาหารที่พวกเขาอ้าง มันคือค่าจ้างสิบปีที่ฉันทำงานให้พวกเขา”
เราซื้อข้าวสาร น้ำมัน เกลือ ผ้าห่มใหม่ และยาทาแผลสำหรับขาของต้าซุ่ย เขาไม่ยอมซื้อเสื้อผ้าให้ตัวเองจนฉันต้องหยิบเสื้อกันหนาวตัวหนึ่งใส่ลงในตะกร้า
“ถ้าเธอใช้เงินทั้งหมดกับฉัน เราจะรวยได้ไม่นาน” เขาบ่น
“ถ้าคุณล้มป่วย เราก็ไม่มีคนพาฉันไปตลาด” ฉันตอบ “ถือว่าเป็นค่าแรงล่วงหน้า”
เขาหัวเราะเป็นครั้งแรก และเสียงหัวเราะนั้นทำให้บ้านดินที่เคยมืดมนดูอบอุ่นขึ้นอย่างประหลาด
แต่ความลับไม่มีวันอยู่ได้นานในหมู่บ้านของเรา
เพียงสามวันหลังจากขายปลาชุดแรก ลุงกับป้าก็มาหาถึงหน้าบ้าน พวกเขาถือไข่ไก่สองฟองมาด้วย ป้าทำสีหน้าอ่อนโยนราวกับไม่เคยผลักฉันเข้าประตูในคืนนั้น
“หลานรัก ป้าคิดถึงเธอจนกินข้าวไม่ลง”
ฉันมองไข่สองฟองในมือเธอ “ไข่พวกนี้เพิ่งออกหรือใกล้ฟักแล้ว”
ป้าชะงัก ก่อนรีบยัดไข่ใส่มือฉัน “ของดีจากบ้าน ป้าเก็บไว้ให้เธอบำรุงร่างกาย”
ต้าซุ่ยยืนอยู่ด้านหลังฉัน เขาไม่ได้พูด แต่ไม้เท้าในมือถูกกำแน่นจนข้อนิ้วซีด
ลุงเริ่มพูดเรื่องสินสอดทันที เขาบอกว่าการเลี้ยงดูฉันสิบปีมีค่าอย่างน้อยสองร้อยหยวน และธรรมเนียมหมู่บ้านกำหนดให้ครอบครัวเจ้าสาวได้รับเงินเพิ่มเติมอีกหนึ่งร้อยแปดสิบหยวน
ฉันจึงถามเขาว่า “แล้วบ้านสองหลังกับที่นาสามหมู่ของพ่อแม่ฉันล่ะ”
สีหน้าของเขาเปลี่ยนไปเพียงชั่วครู่ แต่ฉันเห็นชัด
“ทรัพย์สินพวกนั้นถูกใช้ไปกับงานศพของพ่อแม่เธอแล้ว”
“งานศพใช้เงินสามร้อยหยวน” ฉันตอบ “แต่ฉันรู้ว่าลุงได้รับเงินชดเชยจากหมู่บ้านสองร้อยหกสิบแปดหยวน หลังจากหักค่าโลงและอาหารแล้ว ยังเหลือเงินอีกมาก”
ลุงตบโต๊ะเสียงดัง “เธอจะกล่าวหาผู้ใหญ่ที่เลี้ยงเธอมาอย่างนั้นหรือ”
ฉันเปิดกล่องเหล็ก หยิบสมุดบัญชีเล่มเล็กออกมา สมุดเล่มนี้เคยเป็นของพ่อ ฉันพบมันในห้องใต้หลังคาก่อนถูกส่งตัวออกจากบ้าน และในหน้าสุดท้ายมีลายมือของเจ้าหน้าที่หมู่บ้านระบุจำนวนเงินชดเชย รวมถึงเลขที่นาของพ่อแม่
“ถ้าคุณคิดว่าฉันพูดโกหก เราไปเปิดบัญชีต่อหน้าผู้ใหญ่บ้านกันได้”
ป้าร้องไห้ทันที เธอบอกว่าฉันเนรคุณและถูกเงินทำให้ตาบอด ลุงกลับพยายามคว้าสมุดจากมือฉัน แต่ต้าซุ่ยก้าวมาขวาง แม้จะเดินกะเผลก แต่เขายืนมั่นคงจนลุงต้องถอย
“พอเถอะ” เขาพูด “เรื่องนี้คุยกันด้วยหลักฐาน ไม่ใช่ด้วยมือ”
วันนั้นลุงกับป้ากลับไปด้วยคำขู่ พวกเขาบอกว่าจะไม่ปล่อยให้ฉันได้ใช้บ่อน้ำหลังบ้านหาเงิน และจะนำเรื่องบ่อปลาสาธารณะไปฟ้องผู้ใหญ่บ้าน
คำขู่นั้นเกิดขึ้นจริงในเช้าวันถัดมา
ผู้ใหญ่บ้านหวังเสวี่ยจวินพาคนเกือบสิบคนมาที่บ้าน เขาอ้างว่าบ่อน้ำสามฉุ่นเป็นทรัพย์สินส่วนรวมของหมู่บ้าน เมื่อมีปลาเกิดขึ้น บ่อจึงต้องกลับมาอยู่ภายใต้การจัดการของหมู่บ้าน
“พวกคุณไม่เคยมาดูแลบ่อเลย” ฉันยืนขวางหน้าประตู “ตอนมันแห้ง ไม่มีใครสนใจด้วยซ้ำ”
“กฎก็คือกฎ” ผู้ใหญ่บ้านตอบ “วันนี้เราจะวัดพื้นที่และนำปลาออกไป”
“ถ้าจะอ้างกฎ ก็เปิดบัญชีของหมู่บ้านด้วย” ฉันยื่นสำเนาสมุดบัญชีให้เขา “ชาวบ้านจ่ายค่าเช่าที่ให้ลุงหวังมาสามปี แต่ไม่มีรายการเงินเข้าแม้แต่หยวนเดียว ถ้าบ่อนี้เป็นสมบัติส่วนรวมจริง แล้วเงินที่เก็บไปอยู่ที่ไหน”
คนที่มากับผู้ใหญ่บ้านเริ่มมองหน้ากันเอง
ผู้ใหญ่บ้านพยายามแย่งกระดาษ แต่ต้าซุ่ยหยิบกล้องถ่ายรูปเก่าของเขาขึ้นมา รูปหลายใบแสดงวันที่และสถานที่ที่ลุงหวังขนข้าวของจากบ้านพ่อแม่ฉันไปขายในตลาดเมือง รวมถึงภาพรถบรรทุกที่ขนไม้จากบ้านหลังหนึ่งออกไป
“ผมถ่ายไว้ตอนทำงานส่งของในเมือง” ต้าซุ่ยบอก “ตอนนั้นไม่มีใครรู้ว่ารูปพวกนี้จะมีประโยชน์”
ผู้ใหญ่บ้านหน้าแดง เขาสั่งให้คนจับต้าซุ่ย แต่ฉันวิ่งไปขวางและตะโกนเรียกชาวบ้านให้มาดู หลายคนจำได้ว่าผู้ใหญ่บ้านเคยบอกว่าที่ดินของพ่อแม่ฉันถูกยึดเพราะค้างภาษี ทั้งที่บ้านของพวกเขายังใช้ไม้จากบ้านหลังนั้นซ่อมยุ้งข้าวอยู่
สถานการณ์เกือบกลายเป็นการทะเลาะวิวาท จนเจ้าหน้าที่จากอำเภอมาถึง พ่อค้าปลาที่ตลาดเป็นคนโทรแจ้ง เพราะเขาเห็นคนกลุ่มใหญ่กำลังจะยึดปลาของเรา
การตรวจสอบใช้เวลาหลายสัปดาห์ ผู้ใหญ่บ้านถูกสั่งพักงานระหว่างสอบสวน ส่วนลุงกับป้าถูกเรียกไปให้ปากคำเรื่องทรัพย์สินและเงินชดเชยของพ่อแม่ฉัน
ในช่วงนั้น เราไม่อาจขายปลาได้ตามปกติ ผู้คนเริ่มพูดว่าบ่อของเรามีของอาถรรพ์ บางคนบอกว่าฉันเอาน้ำยาพิษลงไป บางคนบอกว่าปลาที่โตเร็วจะทำให้คนกินเจ็บป่วย
ฉันกลัวว่าทุกอย่างจะสูญเปล่า แต่ต้าซุ่ยไม่ยอมให้ฉันยอมแพ้ เขาพาฉันไปพบเจ้าหน้าที่ประมงในอำเภอ และให้พวกเขาตรวจน้ำกับปลา ผลตรวจไม่พบสารพิษ เนื้อปลายังมีคุณภาพดี เพียงแต่ไม่มีใครอธิบายได้ว่าทำไมมันโตเร็วเช่นนั้น
เจ้าหน้าที่แนะนำให้เราหยุดขายเป็นจำนวนมากและเก็บบันทึกทุกขั้นตอน เราจึงทำตามอย่างเคร่งครัด ฉันจดเวลาที่เติมน้ำ ปริมาณอาหาร น้ำหนักปลา และจำนวนเงินทุกบาทที่ได้รับ
บ่อน้ำไม่ได้ทำให้เราเป็นคนร่ำรวยในทันที เพราะน้ำพิเศษมีเพียงเล็กน้อย หากเร่งเลี้ยงปลาเกินไป ปลาก็จะตาย เราจึงต้องอดทนและวางแผน ต้าซุ่ยติดต่อพ่อค้าในเมืองโดยตรง ไม่ให้คนกลางกดราคา ส่วนฉันเริ่มเลี้ยงไก่และปลูกผักจากน้ำที่เหลือ
ในที่สุด เราได้รับอนุญาตให้ใช้บ่อในฐานะที่ดินของครอบครัว แต่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมและเปิดบ่อให้ชาวบ้านตักน้ำใช้ในฤดูแล้งตามส่วนที่กำหนด ฉันยอมรับเงื่อนไขนั้น เพราะไม่อยากกลายเป็นคนแบบเดียวกับผู้ใหญ่บ้าน
สิ่งที่ฉันต้องการไม่ใช่การกีดกันทุกคนออกไป แต่คือการไม่ยอมให้ใครเอาความยากจนของฉันมาเป็นเหตุผลในการยึดทุกอย่างไป
การตรวจสอบทรัพย์สินของพ่อแม่จบลงในอีกสองเดือนต่อมา เจ้าหน้าที่พบว่าบ้านสองหลังและที่นาสามหมู่ยังเป็นชื่อของพ่อฉัน ลุงหวังไม่เคยมีสิทธิ์ขายหรือโอนที่ดิน เขานำเงินชดเชยไปใช้เล่นพนันในเมือง และป้าใช้เงินส่วนหนึ่งซื้อของให้ลูกชายตัวเอง
ฉันได้รับบ้านคืน แต่บ้านหลังหนึ่งถูกรื้อไปแล้ว เหลือเพียงฐานอิฐกับต้นพุทราที่พ่อปลูกไว้ ส่วนที่นาเสื่อมโทรมจนต้องใช้เวลาหลายฤดูจึงฟื้นกลับมาได้
ลุงต้องทยอยคืนเงินตามคำสั่งของทางอำเภอ เขาไม่ได้ถูกส่งเข้าคุก เพราะหลักฐานบางส่วนไม่เพียงพอจะเอาผิดในข้อหาที่ร้ายแรงที่สุด แต่เขาถูกปลดจากตำแหน่งและไม่มีใครเชื่อคำพูดของเขาอีก
วันที่ป้ากลับมาหาฉัน เธอไม่ได้ถือไข่หรือของฝากมา เธอยืนอยู่หน้ารั้วด้วยเสื้อผ้าเก่าและดวงตาที่บวมจากการร้องไห้
“เสี่ยวหม่าน ป้าขอโทษ”
ฉันปล่อยให้ความเงียบอยู่ระหว่างเราอยู่นาน “ป้าขอโทษเรื่องไหน”
เธอสะอื้น “เรื่องที่เลี้ยงดูเธอมาไม่ดี เรื่องบ้าน เรื่องเงิน และเรื่องที่ส่งเธอไปแต่งงานโดยไม่ถามความสมัครใจ”
คำขอโทษนั้นมาช้าเกินไปที่จะลบคืนที่ฉันถูกผลักเข้าบ้าน แต่ฉันก็ไม่อยากโกหกตัวเองว่าไม่รู้สึกอะไรเลย ฉันยังจำวันที่ป้าแอบเก็บมันหวานชิ้นใหญ่ไว้ให้ฉันในฤดูหนาวได้ แม้วันเดียวกันนั้นเธอจะให้ฉันทำงานจนมือแตก
“ฉันจะไม่กลับไปอยู่บ้านป้า” ฉันพูด “และจะไม่ยกเงินก้อนใหญ่ให้ แต่ฉันจะช่วยซื้อยาให้ลุงเดือนละครั้ง ถ้าป้าหยุดพูดว่าฉันเป็นหนี้บุญคุณ และทำบัญชีทุกอย่างให้ชัดเจน”
ป้ามองฉันเหมือนเพิ่งได้รู้จักกันในวันนั้น เธอพยักหน้าอย่างช้า ๆ แล้วเดินกลับไป
ความสัมพันธ์ของเราไม่ได้กลับมาเป็นเหมือนเดิม ฉันยังไม่สามารถเรียกเธอว่าแม่ และไม่เคยลืมว่าเคยถูกใช้แรงงานแทนลูกชายของเธอ แต่หลังจากนั้นป้าก็ไม่เคยเรียกร้องเงินจากฉันอีก
ส่วนผู้ใหญ่บ้านคนใหม่เป็นหญิงวัยกลางคนชื่อหลิวอิง เธอจัดทำบัญชีหมู่บ้านใหม่ทั้งหมดและติดประกาศรายรับรายจ่ายทุกเดือน ชาวบ้านที่เคยเงียบเริ่มกล้าถามคำถามมากขึ้น เพราะเห็นแล้วว่าการก้มหน้าไม่ช่วยให้ใครปลอดภัย
ต้าซุ่ยเข้ารับการรักษาขาในโรงพยาบาลอำเภอ อาการของเขาไม่ได้หายขาด แต่ดีขึ้นจนเดินได้โดยไม่ต้องใช้ไม้เท้าตลอดเวลา เขาเคยได้รับบาดเจ็บจากเหมืองหินเมื่อหลายปีก่อน เพราะเคยพยายามช่วยเด็กคนหนึ่งที่ถูกหินถล่มทับ แต่ครอบครัวของเด็กกลับไม่ยอมรับผิดและนายจ้างจ่ายเงินเพียงเล็กน้อย
เขาไม่เคยเล่าเรื่องนี้ให้ฉันฟังจนวันที่ฉันถามว่าทำไมถึงเกลียดคำว่า “บุญคุณ” นัก
“เพราะคนที่พูดถึงบุญคุณบ่อยที่สุด มักเป็นคนที่ต้องการให้เราลืมสิ่งที่พวกเขาทำกับเรา” เขาตอบ
ฉันหัวเราะเบา ๆ “ถ้าอย่างนั้นฉันคงต้องระวังตัวมากขึ้น”
“ไม่ต้องระวังกับฉัน” เขาพูด “ถ้าวันหนึ่งเธออยากไป ฉันจะเตรียมรถให้”
ฉันมองเขาแล้วถาม “ถ้าวันหนึ่งคุณอยากไปล่ะ”
เขาเงียบไป ก่อนตอบว่า “ฉันจะบอกเธอก่อน ไม่ใช่ผลักเธอออกไปโดยไม่ถาม”
เราไม่ได้กลายเป็นคู่รักเพราะบ่อน้ำหรือเงินที่ขายปลาได้ เราใช้เวลาหลายเดือนกว่าจะยอมรับว่าความผูกพันระหว่างเรามีอยู่จริง มันเริ่มจากชามข้าวต้มหนึ่งชาม การปิดประตูให้กันในคืนหนาว และการยืนขวางหน้าคนที่คิดว่าฉันไม่มีใคร
ปลาจากบ่อทำให้ชีวิตเราดีขึ้น แต่สิ่งที่ทำให้ฉันกล้าเปลี่ยนชีวิตคือตัวฉันเอง ฉันเริ่มเรียนเขียนบัญชีจากครูในอำเภอ เรียนอ่านเอกสารที่ดิน และตั้งกลุ่มเลี้ยงปลากับหญิงม่ายอีกห้าคนในหมู่บ้าน เราแบ่งปันความรู้และกำหนดราคาขายร่วมกัน เพื่อไม่ให้พ่อค้าคนใดกดราคาใครคนหนึ่งได้ง่าย ๆ
หนึ่งปีหลังจากวันที่ฉันถูกส่งมาเป็นเจ้าสาว บ้านดินหลังเก่าถูกซ่อมจนมีหลังคาใหม่ ห้องใต้ดินมีฝาปิดแข็งแรง และหน้าบ่อมีรั้วไม้เตี้ย ๆ พร้อมป้ายที่ฉันเขียนด้วยตัวเองว่า “ห้ามตักน้ำโดยไม่ได้รับอนุญาต ยกเว้นกรณีฉุกเฉินของคนในหมู่บ้าน”
เด็ก ๆ ชอบมายืนดูปลาที่โตขึ้นทุกเช้า ฉันแบ่งปลาเล็กบางส่วนให้โรงเรียนทำอาหารกลางวัน และกันเงินส่วนหนึ่งไว้รักษาขาของต้าซุ่ย ส่วนเงินที่ลุงต้องคืน ฉันนำไปซ่อมบ้านและไถฟื้นที่นาของพ่อแม่ ไม่ได้ใช้ซื้อของหรูหราอย่างที่คนในหมู่บ้านเคยลือกัน
วันหนึ่ง ป้าสะใภ้เดินผ่านหน้าบ่อ เธอเห็นฉันกำลังจดตัวเลขลงสมุดเล่มใหม่ สมุดเล่มนั้นเป็นเล่มเดียวกับที่พ่อเคยใช้บันทึกที่ดินและเงินชดเชย เพียงแต่ฉันติดปกใหม่ให้มัน
“ยังเก็บสมุดเล่มนั้นไว้อีกหรือ” ป้าถาม
“ค่ะ” ฉันตอบ “มันช่วยเตือนว่าของบางอย่าง ถ้าเราไม่รักษาไว้ คนอื่นจะบอกว่าไม่เคยเป็นของเรา”
ป้ามองไปยังบ้านที่เคยถูกขาย แล้วพูดเบามากว่า “ถ้าย้อนเวลากลับไปได้ ป้าจะไม่ทำแบบนั้น”
ฉันไม่ได้บอกว่าทุกอย่างให้อภัยแล้ว เพียงยื่นตะกร้าผักให้เธอหนึ่งใบ
“เอาไปทำซุปให้ลุงเถอะ วันนี้ผักเหลือเยอะ”
นั่นเป็นความช่วยเหลือ ไม่ใช่การคืนดี และฉันรู้ว่าความแตกหักบางอย่างไม่จำเป็นต้องซ่อมให้กลับเป็นเหมือนเดิม แค่ไม่ปล่อยให้มันทำร้ายเราไปตลอดชีวิตก็พอ
คืนนั้น ฉันกับต้าซุ่ยปิดฝาโอ่งน้ำในห้องใต้ดินเหมือนทุกคืน ก่อนจะเดินกลับขึ้นบ้าน เขาหยุดมองบ่อที่มีแสงจันทร์สะท้อนอยู่บนผิวน้ำ
“พรุ่งนี้ปลาจะโตขึ้นอีกไหม” เขาถาม
“อาจจะ” ฉันตอบ “แต่ไม่ว่าโตเร็วแค่ไหน เราก็จะไม่โลภจนลืมดูแลมัน”
เขาพยักหน้า แล้วส่งมือมาให้ฉันพยุงตัวเขาขึ้นบันได แม้ตอนนี้เขาจะเดินได้เองเกือบหมดแล้วก็ตาม
ฉันเคยคิดว่าชีวิตของฉันถูกกำหนดด้วยแป้งปลาสองถุงและคำพูดของคนอื่น แต่ท้ายที่สุด สิ่งที่เปลี่ยนชะตาของฉันไม่ใช่สินสอด ไม่ใช่ปาฏิหาริย์ และไม่ใช่เงินจากตลาดในเมือง
มันคือวันที่ฉันยืนขวางประตูบ้านของตัวเอง แล้วพูดเป็นครั้งแรกว่า “ของของฉัน ฉันจะเป็นคนตัดสินเอง”
ใต้ฝาปิดไม้ น้ำยังคงหยดลงบ่ออย่างเงียบ ๆ และปลาตัวเล็ก ๆ ว่ายวนอยู่ในแสงมืด ราวกับเตือนฉันว่า ชีวิตที่เคยถูกทิ้งให้แห้งตาย ก็ยังเริ่มต้นใหม่ได้ หากมีใครสักคนกล้ารักษามันไว้